Vincent van Gogh

Vincent van Gogh
(ur. 1853 r., zm. 1890 r.)

CYTAT:

Gdybyśmy wiedzieli, jak w rzeczywistości infernalnej, którą było całe życie Vincenta van Gogha, można namalować tak piękne obrazy, każdy z nas mógłby zostać takim świętym, jak van Gogh! Bo van Gogh był wielkim świętym sztuki. To nie tylko Ojcowie Kolbowie z Oświęcimia, bo takich męczenników było więcej, ale również niektórzy artyści potrafiący z dna rozpaczy wyłuskać elementy dobra, które innym ludziom przynoszą radość – są świętymi.

Jerzy Nowosielski
(Zbigniew Podgórzec, Mój Chrystus.
Rozmowy z Jerzym Nowosielskim
, Białystok 1993
[zbiór zawiera rozmowy z lat 1985-1992], s. 20.)

BIOGRAM:

Gogh [gogl Vincent van, ur. 1853, zm. 1890, malarz hol., przedstawiciel postimpresjonizmu; tworzył gł. we Francji. Początkowo pracował jako sprzedawca obrazów i reprodukcji w antykwariatach chcąc w Hadze i Londynie, następnie zostać pastorem - prowadził działalność misyjną wśród górników w zagłębiu węglowym w Borinage w Belgii. Malarstwem zajął się późno, gdy miał już ponad trzydzieści lat. W 1881-86 przebywał kolejno w Hadze, Nuenen i Antwerpii. W 1886 van G. wyjechał do Paryża, do swego brata Theo, przyjaciela i doradcy w sprawach artystycznych, od którego otrzymywał też pomoc materialną. Tworzył wyłącznie dla siebie, nie wystawiał i nie sprzedawał swych obrazów. W 1888 wyjechał na pd. Francji, do Arles, marząc o stworzeniu tam wspólnoty artystów. Krótki okres pracy z zaproszonym przez niego P. Gauguinem zakończył się ostrym sporem i van G. w stanie ciężkiego rozstroju nerwowego został umieszczony w szpitalu dla umysłowo chorych, a wkrótce w zakładzie w Saint-Rémy. W maju 1890 van G. zamieszkał w Auvers-sur-Oise pod opieką doktora P. Gacheta, miłośnika sztuki, przyjaciela artystów. W lipcu zastrzelił się pod wpływem depresji psychicznej.

Początkowo, jeszcze w Holandii, van G. tworzył obrazy olejne, akwarele i rysunki, ciemne w kolorze, przedstawiające martwe natury, pejzaże, portrety chłopów, sceny z ich życia, nawiązywał w nich do hol. malarstwa rodzajowego (Jedzący kartofle). W Paryżu pod wpływem malarstwa impresjonistów i drzeworytów jap. rozjaśnił i wzbogacił koloryt. Malował gł. pejzaże (Montmartre i okolice Paryża) i portrety (Ojciec Tanguy, Autoportret przy sztalugach). W Arles ukształtował się w pełni styl malarski van G. Głównym środkiem ekspresji stał się kolor - intensywne barwy widma słonecznego, czyste, jasne, z przewagą ulubionych żółci. Uproszczony, syntetyczny rysunek nabrał wyrazistości. Pociągnięcia pędzla przybrały kształt krótkich wijących się smużek. Dążąc do wyrażenia w malarstwie własnych przeżyć, uczuć i nastrojów, van G. traktował kolor, fakturę i rysunek jako środki ekspresji. Jego pejzaże i portrety zyskały bogatą treść emocjonalną i symboliczną (Most w Arles, Nocna kawiarnia w Arles, Pokój artysty, kilka wersji Słoneczników, Autoportret z zabandażowanym uchem). W okresie rozwijającej się choroby, zwł. w Saint-Rémy, powstawały liczne pejzaże o potęgującym się dramatycznym napięciu i dynamizmie (Gwiaździsta noc, Droga z cyprysem i gwiazdą), kwiaty, portrety, kompozycje figuralne. Podczas ostatnich dwóch miesięcy życia, w Auvers-sur-Oise, van G. tworzył jakby gorączkowo. Namalował tam siedemdziesiąt obrazów, pełnych niepokoju i dramatyzmu (Pole pod burzliwym niebem, Kruki nad polem pszenicy).

Twórczość van G., nie doceniana za życia, wywarła silny wpływ na malarstwo XX w. , zwł. na fowistów i ekspresjonistów. Z czasem stał się jednym z najpopularniejszych artystów. Zachowały się jego listy do brata Theo, Gauguina i franc. malarza i poety fr. Bernarda. Muzeum obrazów van G. znajduje się w Amsterdamie.

ŹRÓDŁO:

Praca zbiorowa, Słownik szkolny, malarze, rzeźbiarze, architekci, WSiP, Warszawa 1993, s. 75-76.

BIBLIOGRAFIA I FILMOGRAFIA:

  • Beaujean Dieter, Vincent van Gogh. Życie i twórczość., KÖNEMANN, 2005.
  • van Gogh Vincent, Listy do brata, Czytelnik, Warszawa 2002.
  • Kobiela Dorota (reżyseria i scenariusz), Welchman Hugh (reżyseria i scenariusz), Dehnel Jack (scenariusz), Twój Vincent (film animowany, książka), dystrybucja Wydawnictwo Agora, 2017.
  • de Leeuw Ronald, Van Gogh at the Van Gogh Museum, Waanders Publishers, Zwolle 1999.
  • Praca zbiorowa, Słownik szkolny, malarze, rzeźbiarze, architekci, WSiP, Warszawa 1993.
  • Praca zbiorowa, Vincent van Gogh (tygodnik pt.: Wielscy Malarze, ich życie, inspiracje i dzieło. Nr 1.), Wydawca Eaglemoss Polska, 1998.
  • Rimbault Dominik (reżyseria), Vincent van Gogh (Mistrzowie SZTUKI NOWOCZESNEJ, tom 3, film, książka), ADD MEDIA, Warszawa 2010.
  • Walther Ingo F., Vincent van Gogh 1853-1890. Wizja i rzeczywistość., TASCHEN/EDIPRESSE POLSKA S. A., Warszawa 2005.
  • Welsh-Ovcharov Bogomila, Vincent van Gogh. The Lost Arles Sketchbook., ABRAMS, 2016.

STRONY INTERNETOWE:

Komentarze