Etyka buddyzmu o zwierzętach - Michael Klöcker, Monika Tworuschka, Udo Tworuschka

Tytuł: Etyka buddyzmu o zwierzętach
Autor: Michael Klöcker, Monika Tworuschka, Udo Tworuschka,
Źródło: Klöcker Michael, Tworuschka Monika, Tworuschka Udo, Etyka wielkich religii, mały słownik, VERBINUM Wydawnictwo Księży Werbistów, Górna Grupa 2023, s. 158-159.
Tłumaczenie: z języka niemieckiego – Marek M. Dziekan, Marek Mejor, Paweł Pachciarek

Buddyzm: Praktyczny stosunek buddystów do zwierząt jest w znacznym stopniu określany przez etyczną postawę współczucia wobec wszystkich istot żywych. Kieruje się ona wczesnobuddyjską etyką litości i dobra, a w buddyzmie Mahajany opiera się także na ideale bodhisattwy i na zrozumieniu, iż wszystkie istoty żywe mają „naturę buddy". Wszystkim zatem zwierzętom okazuje się szacunek, nie zacierając jednak fundamentalnej różnicy między nimi a człowiekiem. Z kolei nauka o niekrzywdzeniu (ahinsa) prowadzi do kategorycznego zakazu zabijania i krzywdzenia w jakiejkolwiek formie istot żywych. Niektórzy wyrażają nawet pogląd, że ma się tu na myśli także relacje biotopiczne, a więc że zakaz odnosi się także do roślin, ponieważ niszczenie roślin oznacza zarazem niszczenie środowiska naturalnego, w którym żyją zwierzęta (przede wszystkim owady).

Wielu buddystów jest wegetarianami. Wegetarianizm jednak nie jest obowiązujący. Logiczną konsekwencją jest dla tych, którzy przyjmują, że w każdej istocie żywej tkwi ukryta „natura buddy". Zasadniczo każdego buddystę obowiązuje jedynie zasada, żeby sam nie zabijał i żeby nie zabijano żadnej istoty żywej specjalnie dla niego. To nie wyklucza sytuacji, że podczas obchodu domów za jałmużną mnichowi wolno przyjąć jedzenie zawierające mięso; sam bowiem nie spowodował zabicia zwierząt.

Według nauki buddyjskiej zwierzę nie jest stworzone dla człowieka. Przeciwną ideę spotykamy przede wszystkim w religiach (mono)teistycznych. Z buddyjskiego punktu widzenia zwierzęta są samoistnymi, równouprawnionymi formami życia. W kręgu ponownych wcieleń istnieje zarówno powiązanie człowiek-zwierzę, jak i zwierzę-człowiek. Wstąpienie jednak w ludzką postać uważa się za nadzwyczaj trudne i zdarza się rzadko. W Dżatakach („Opowieści o poprzednich wcieleniach”) opowiada się, że Budda we wcześniejszych egzystencjach żył jako zwierzę (np. gazela, zając, lew, słoń). Podobnie jak człowiek, bogowie i inne istoty żywe, także zwierzęta przechodzą od stanu niewiedzy do poznania, do wyzwolenia.

Ponieważ zwierzęta nie mają zdolności rozeznania, przeto w swej drodze do wyzwolenia są skazane na troskliwą pomoc człowieka. Powinno się zrezygnować z polowań, a zwierzęta domowe można trzymać tylko wtedy, gdy się im zapewni odpowiednie pomieszczenie i wyżywienie. Trzeba ograniczyć eksperymenty na zwierzętach; całkowicie należy zaprzestać eksperymentów na zwierzętach w celu wytworzenia nowych kosmetyków itd. W krajach buddyjskich istnieje wiele szpitali dla zwierząt.